Een heel Afrikaanse vorm van Islam
  Senegal
is voor ongeveer 90% Islamitisch, de overige 10% zijn met
name Christenen en Animisten (traditionele natuurreligies).
De Islam is nadrukkelijk aanwezig, maar toch is er een groot
verschil met de Islam zoals die wordt beelden in Arabische
landen. Grenzend aan het overgangsgebied tussen de Arabisch
georiénteerde Magreb en de het zogenaamde Zwarte
Afrika is de Islam al in de 13e eeuw via het Noorden naar
Senegal en Mali gekomen.
In de loop van de 18e eeuw is het gebied definitief door
de Islam veroverd. In die tijd werd de Islam overgenomen
zoals deze werd gepraktiseerd in de Arabische wereld. In
Senegal vermengden de Islamitische gebruiken zich snel met
traditionele elementen van het Animisme. Hieruit ontstond
een heel Afrikaanse vorm van Islam die aan het einde van
de 19e eeuw een officiéle vorm aannam met de komst
van de Senegalese Profeet Cheikh Amadou Bamba. Hij werd
de stichter van de Broederschap van de Mouriden. De broederschappen
spelen een zeer belangrijke rol, ook in de moderne Senegalese
samenleving.
Aan het hoofd van een broederschap staat de Khalief, gevolgd
door grotere en kleinere leiders (marabouts) met aan de
basis de Taalibé, de volgelingen.
Hier volgt een overzicht van de grootste broederschappen
in Senegal:
 De
Tidjanes
Gesticht door de Algerijn Cheikh Ahmed Tidjane in de 18e
eeuw. De broederschap is in Senegal verspreid door de El
Hadj Malik Sy (1855-1922). De religieuze hoofdzetel van
deze broederschap vinden we in de stad Tivaouane. Het zijn
de nakomelingen van Malik Sy die nog steeds de volgelingen
leiden.
De Qadir
Deze broederschap werd in 1166 in Bagdad gesticht door Abel
Qadir el Djilani, en heeft vooral veel aanhangers in Noord-Afrika
en is via Mauritanié in Senegal terechtgekomen. De
broederschap heeft naam gemaakt door zijn tolerantie en
betrokkenheid bij de armen. Spirituele beleving is aangepast
aan elke individuele gelovige. De broederschap kent vele
onafhankelijke gemeenschappen met een eigen religieuze leider.
Dit is de oudste broederschap actief in Senegal.
De Layennes
Wijdverspreid onder de Lebou, de oorspronkelijke bewoners
van de regio rond het huidige Dakar.
De broederschap wordt gekarakteriseerd door het geloof dat
hun stichter een reïncarnatie is van de profeet Mohammed.
Verder is de dagelijkse religieuze praktijk zeer sterk beïnvloed
door traditionele animistische gebruiken zoals magie.
Mouriden
Samen met de Tidjanes heeft deze broederschap verreweg de
meeste aanhangers. Het Mouridisme is ook de meest Afrikaanse
variant van de Islam. Gesticht door Cheikh Amadou Bamba
(eind 19e eeuw). Deze was niet alleen een groot religieus
leider maar ook een verbeten tegenstander van de koloniale
overheersing van de Fransen. Wie door Senegal reist zal
zijn beeltenis overal tegenkomen. Talrijke legenden vertellen
over de wonderen die hij heeft verricht. Discipline en eenheid
maken de Mouriden tot de meest dynamische broederschap in
Senegal. De leer is eenvoudig en gemakkelijk na te leven,
de nadruk ligt op de praktische uitvoering (werken is een
vorm van bidden). De volgelingen van Ibra Fall (beste vriend
en beschermer van Bamba) vaak herkenbaar aan hun patchwork
kleding en dreadlocks, volgen deels andere regels die nog
meer toegespitst zijn op werken. Je zult ze vaak aantreffen
op straat waar ze al zingend geld ophalen voor de door de
Khalief opgezette scholen en gezondheidscentra. Hierdoor
zul je in heel Senegal weinig bedelaars tegenkomen.
| bambafall.nl |
  |
| Interessante site over Cheikh
Amadou Bamba en zijn Mouriden-broederschap |
De macht van de Marabouts:
een historisch overzicht
Om de huidige sterke positie van de marabouts te begrijpen
is het nodig even in de geschiedenis te duiken.
Met de komst van de Islam, in eerste instantie meegebracht
door Noordafrikaanse kooplieden en reizigers, later in de
vorm van religieuze oorlogen (9e & 11e eeuw), vonden
islamitische geleerden hun weg in de Wolof-samenleving.
Deze geleerden genoten hoog aanzien omdat ze konden lezen
en schrijven. Zij namen al vrij snel de taak van de traditionele
genezers over, namen deel aan ceremonién rond de
kroning van een nieuwe koning en ceremonién rond
geboorte, besnijdenis, huwelijk en begrafenissen. Tevens
hadden zij natuurlijk de taak de Wolof als Islamieten op
te voeden, dus het leren van gebeden en geloofsbeleving
hoorde ook tot hun takenpakket.
Zo ontstonden er twee groepen van Marabouts:
de Serigne Lamb, die voor de vorsten werkten en de
Serigne Fakk Tall.
Het feit dat dorpen van hoogstaande Marabouts vaak door
slavenjagers werden overgeslagen, maakte hen tot toevluchtsoord
van politiek vervolgden. Door het beéindigen van
de slavenhandel, de oprukken van de Fransen naar het binnenland
en de invoering van de pindateelt volgde in de 19e eeuw
het verval van oude maatschappij-strukturen en de val van
de Wolof koningen.
Door het verbouwen van aardnoten en de verkoop van oogst
aan de Fransen verschaften de boeren zich voor het eerst
een inkomen. Hierdoor kon iedereen wapens aanschaffen en
werd het geweldmonopolie van de vorsten doorbroken. De Marabouts
steunden de bevolking hierin. De islam groeide zo uit tot
de religie van de onderdrukten.
Nadat aan het eind van de 19e eeuw Amadou Bamba tot symbool
van verzet tegen de Fransen werd en er verhalen de ronde
deden dat hij uit zou zijn op een totale vernietiging van
de Fransen in Senegal, werd hij tweemaal uit het land verbannen.
Hierdoor werd zijn aanhang alleen maar groter!
De Islam bewerkstelligde op deze manier een soort sociale
revolutie die door de Fransen op alle mogelijke manieren
werd onderdrukt. Koran scholen werden gesloten en de Marabouts
werden scherp in de gaten gehouden. Tegelijkertijd openden
zij scholen waar de Franse taal en moraal werd onderwezen.
Ook werd per dekreet verboden dat de Marabouts hun volgelingen
organiseerden om te werken, om zo ook de economische macht
van Islam te breken. Al deze maatregelen boden echter weinig
resultaat. Het Franse roer werd omgegooid en de macht van
marabouts werd aangewend om zelf meer macht te verkrijgen.
Met name door een levendige ruilhandel in diensten en gunsten
kwam een samenwerking op gang. Zo ronselde Amadou bamba's
opvolgers soldaten voor het Franse leger gedurende de eerste
wereldoorlog, dit in ruil voor privileges.
  De
Fransen speelden behendig de onenigheid die er tussen verschillende
Marabouts bestond uit om zo de macht te breken. Dat lukt
echter maar gedeeltelijk. Ook nu nog spelen de verschillende
broederschappen een belangrijke politieke rol. Zo geven
de Khaliefs en Marabouts stemadviezen bij de verkiezingen
die vaak door volgelingen blindelings worden gevolgd.
Islam in dagelijkse praktijk
De islam in Senegal is zeer eigen en daarom niet te vergelijken
met de vormen die wij in Nederland zo gewend zijn van de
in ons land levenden Turken en Marokkanen en van de beelden
op televisie. Het is zeker niet zo dat mensen minder religieus
zijn. Integendeel, het geloof is een zeer belangrijk deel
van het dagelijkse leven. Dat is wellicht ook de reden dat
het zeer praktisch is ingesteld. Bidden, vasten, het dragen
van hoofddoeken en het bedekken van het vrouwenlichaam is
veel minder strikt dan in de Arabisch georienteerde landen.
Lees hier
alles over de traditionele religie van Senegal
|
vliegticket
