De bevolking van Torajaland
 Toraja
is de collectieve naam voor de 800.000 bergbewoners van
Zuidwest- en Midden-Sulawesi. De Toraja zijn onderverdeeld
in verschillende sub-groepen, waarvan de Sa’dan- of zuidelijke
Toraja de grootste is. Vanwege hun rijke cultuur hebben
de Sa’dan-Toraja altijd het meest in de belangstelling van
de buitenwereld gestaan. Hun woongebied valt ongeveer samen
met het kabupaten Tator. Tator telde in 1995 367.371 inwoners,
verdeeld over 65 dorpen en Makale en Rantepao, de 2 grotere
plaatsen in de Sadan-vallei.
de verschillende klassen
De Toraja kenden 4 sociale klassen: de tana’ bulaan (de
hoge adel), de tana’ bassi (lage adel), de tana’ karurung
(vrije mensen) en de tana’ kua-kua (de slaven). Hoewel dit
kastestelsel officieel is afgeschaft, doet het zich vooral
tijdens rituelen en ceremonies nog regelmatig gelden. Het
is vooral evident in de rambu solo (begrafenisriten). Vooral
de rijke adel houdt grootse begrafenisceremonies. Nazaten
van slaven zijn zich een eeuw na de afschaffing van de slavernij
nog altijd bewust van hun ondergeschikte positie.
 sociale
status
Toch heeft de moderne tijd ervoor gezorgd dat de grenzen
tussen de verschillende klassen minder duidelijk zijn geworden.
Vooral het onderwijs en de migratie naar andere gebieden
in Indonesië hebben hierin een grote rol gespeeld.
Nog wel belangrijk is de sociale status die sommigen ontlenen
aan het uitoefenen van traditionele activiteiten. Zo kent
elk Torajadorp verscheidene leiders; de ambe’tondok. Zij
zijn degenen bij wie de dorpsbevolking terecht kan met vragen
over de aluk to dolo, de oude religie. Ook zijn ze in staat
door rituelen ziekten te genezen, aangezien ziekten het
gevolg zijn van het niet naleven van de adat, het gewoonterecht.
Elk Torajadorp heeft een aantal to parengnge; raadgevers
betreffende de adat. To parengnge betekent ‘een zware last
dragen’, en verwijst naar de verantwoordelijkheid die op
de schouders van de raadgevers rust. Deze lieden zijn altijd
van adellijke afkomst.
   vergrijzing
Hoewel het landschap de bezoeker de indruk zal geven dat
Tana Toraja een welvarende streek is, is het tegendeel waar.
Veel Toraja hebben in de jaren zestig het overvolle huis
van hun familie verlaten om hun heil te zoeken in de grotere
steden van Indonesië, of te gaan werken voor de multinationals
die zich na de coup van ‘65 in Indonesië vestigden.
Door hun scholing en aanpassingsvermogen zijn ze er over
het algemeen in geslaagd goede posities te verwerven. De
uittocht van jonge mensen duurt naar andere gebieden in
Indonesië nog steeds voort, en de streek is sterk aan
het vergrijzen. De band van de ongeveer 200.000 Toraja-migranten
met hun geboortegrond is sterk. Met het geld dat ze verdienen
onderhouden ze achtergebleven familieleden zodat de dorpen
en de kostbare ceremonies in stand kunnen worden gehouden.
 economie
Nog altijd leeft zo’n 90 procent van de bevolking van Toraja
van de landbouw. De belangrijkste produkten van het woongebied
van de Toraja zijn rijst, koffie (arabica) en kruidnagels.
Vooral koffie gedijt bijzonder goed in het tussen 850 en
1300 m hoogte gelegen heuvellandschap. Veel van de uitstekende
koffie wordt naar Japan geëxporteerd -in Tokyo is Toraja-koffie
een begrip. Naast gewone rijst wordt ook zwarte en rode
rijst verbouwd. Hoewel de bodem in Torajaland niet bijzonder
vruchtbaar is, en door de grilligheid van het terrein karbouwen
niet overal kunnen komen om hun werk te verrichten, zijn
de boeren dankzij moderne technieken tegenwoordig toch in
staat 2 keer per jaar te oogsten. In Tana Toraja worden
verder groenten, maïs, cassave en pinda’s verbouwd.
Ook de veeteelt is belangrijk voor de Toraja. Buffels en
varkens zijn statussymbolen en offerdieren, en worden daarnaast
ook geëxporteerd naar andere gebieden in Sulawesi en
andere eilanden in Indonesië.
Het toerisme is ook een belangrijke bron van inkomsten
in de Sa’danvallei. Het gebied is in 1970 voor het toerisme
geopend. In 1981 bezochten bijna 6000 toeristen Tator, 10
jaar later was dit aantal vertienvoudigd. Sinds de val van
Soeharto en de acties van moslimextremisten in Indonesië
is dit aantal weer sterk geslonken. De meeste toeristen
komen uit Frankrijk, gevolgd door Duitsland en Nederland.
Hoewel Makale het bestuurscentrum is, is Rantepao de toeristische
hoofdstad van Tana Toraja.
Ontmoet de Toraja met Travelmarker Reizen
| tmreizen.nl |
  |
| Maak kennis met de bevolking
van Toraja tijdens een zeer bijzondere vakantie met
privé-chauffeur van Travelmarker Reizen. |
Woordenlijst
Het Toraja behoort tot de Austronesische taalfamilie. Veel
Toraja-woorden, zoals bijvoorbeeld de dagen van de week,
zijn vrijwel gelijk aan het Indonesisch.
begrafenis
boos
buffel
dank u
dorst
drinken
duur
eten
ga uw gang
gekookt
geld
goedkoop
graf
groot dodenfeest
grot
hoe heet je?
hoe gaat het met u?
hoe heet u?
huis
kaartje
keuken
kip
kom binnen
laten we gaan
man
mijn echtgenoot
mijn echtgenote
moeder
nacht
overleden
overnachten
rijst telen
rijst
rijstschuur rondwandelen,-kijken
slapen
tot ziens |
ma’tomate
sengke
tedong
kure sumanga
ma’rang
mangiru
masuli’
kumande
dolomiki’
manasu
seng
maraa
liang
ma’palo
lo’ko’
minotara sangamu?
umba nakua kareba?
minotara sangomi?
banua
kartis
dapo’
manuk
mentama ki’
tamalemo
muane
muaneku
baineku
indo’
bongi
mate
ma’bongi
ma’lambuk
bo’bo
alang
sumalong malong
mamma’
maatumba opa tassi tamu |
varken
waar is de weg?
waar?
waarheen?
waarvandaan?
wacht op mij
wanneer?
wat kost dit?
wat?
water
water koken
weven
wie?
ziek
zieke
ziel
zitten
zon
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10 |
bai
umba tulanan?
umba?
umban lamliolo?
umbara milolai?
kampaina’
piranra?
pira allinna?
apara?
uai
mantanak uai
pa’tannun
mindara?
masaki
to masaki
bombo
no’ko
allo
misa’
da’dua
tallu
a’pa
lima
annam
pitu
karua
kasera
sangpulo |
 |
|
|