Lembata
Samen met de eilandjes Solor en Adonara vormt Lembata de
Solor archipel. Het 1200 km² grote eiland heeft prachtige
zandstranden, met bossen bedekte bergen, en vulkanen. Het
schiereiland Ile Ape is gevormd door de gelijknamige vulkaan.
In dit gedeelte van Indonesie leven de tradities nog steeds
sterk, hetgeen tot uiting komt in rituele gevechten, het
maken van ikats en de jacht op walvissen. Er leven zo'n
84.000 mensen op het eiland, waarvan het grootste gedeelte
katholiek is. Verder telt het eiland ongeveer 8.000 moslims
en 6000 animisten. Wilde zwijnen en herten zijn in grote
delen van het eiland de enige bewoners. Een voorname bezigheid
van de mannen is het jagen met speer en pijl en boog op
het wild. Zoals ook op andere eilanden wordt bij de jacht
van honden gebruik gemaakt.
Geschiedenis
Over de geschiedenis voor de komst van de Europeanen is
niet veel bekend. Een van de verhalen die wordt verteld
is, dat de voorouders hier naar toe zijn gezeild vanaf een
tot nu toe onbekende plaats. Om dit verhaal te ondersteunen
zijn stenen aan de zuidkust gelegd, om de plek te markeren
waar ze aan land zouden zijn gegaan. In het begin van de
16de eeuw kwamen de eerste Portugezen opzoek naar specerijen
naar dit eiland. Dominicaanse paters volgden om het katholieke
geloof te verspreiden. Ten tijde van de Nederlandse overheersing
werd het eiland Lomblen genoemd. De grootste plaats, en
tevens marktplaats op het eiland was het ten oosten van
de huidige hoofdplaats Lewoleba gelegen Hadakewa.
Transport
Het verkeersknooppunt van het eiland is de hoofdstad Lewoleba.
Hiervandaan vertrekken boten en vliegtuigen naar overige
eilanden (Zie Lewoleba). Lokaal transport gaat voornamelijk
over het water aangezien veel kustplaatsjes overland niet
te bereiken zijn. Door de naburige eilanden en de verschillende
getijden kun je in sommige baaien te maken krijgen met sterke
stromingen. Hierdoor varen de kleine bootjes vaak erg langzaam
om tegen de stroom in te komen.
Lewoleba
Lewoleba is sinds begin jaren zestig, toen de katholieke
kerk en de Indonesische regering de plaats tot hun basis
verkozen, de enige 'echte' stad die het eiland heeft. Voor
die tijd was Hadakewa de belangrijkste plaats. Iedere maandag
wordt hier markt gehouden, een van de grootste van Oost
Indonesie. Met eb zoekt de bevolking van Lewoleba op het
strand naar eetbare schelpdiertjes en hun gezang om de tijd
te doden kun je tot ver horen.
De markt
De wekelijkse markt van Lewoleba is een van de meest drukbezochte
van dit deel van de archipel. Van heinde en ver, zelfs vanaf
Savu en Roti, komen mensen hier kopen en verkopen. In de
droge periode, als de zee niet te ruw is, komen bijna drieduizend
mensen hier samen om handel te drijven. De handel bestaat
voornamelijk uit etenswaar, alledaagse benodigdheden en
goedkope kleding en ikats. Af en toe worden ook echter kostbare
doeken aangeboden. Dit zijn meestal ikats die terecht komen
in een bruidsschat. Op de markt worden ook traditionele
ikats van het eiland Savu verhandeld, die qua kleur en patroon
nogal verschillen van de lokale ikats.
Hotels
Losmen Rejeki I en II bieden de meeste waar voor je geld.
Rahmat is iets eenvoudiger.
Transport
Tijdens de markt op maandag is het niet moeilijk vervoer
(meestal open trucks) naar afgelegen dorpjes in de omgeving
te vinden. In de ochtend gaat al het vervoer naar Lewoleba,
en 's middags van Lewoleba. Een paar keer per week gaat
er een truck van Lewoleba naar Balauring (54 km) die door
gaat naar Wairiang (70km). De moeilijke tocht duurt in totaal
zo'n 8 tot 12 uur. Van Lewoleba naar Lamalera is het 50
km over de weg. Voertuigen met vierwielaandrijvbing rijden
af en toe naar Puor. Vanaf Puor is het nog 1,5 uur lopen
naar Lamalera.
Eigen vervoer
Motoren zijn te huur voor ongeveer € 10 per dag.
Vermijd aftandse machines, het is geen pretje hier met een
kapot apparaat langs de kant van de weg te staan. Hou er
echter rekening mee dat sommige wegen op het eiland nogal
ruig zijn en absoluut niet geschikt voor onervaren rijders.Een
motor met chauffeur komt op ongeveer 15 euro. Bij losmen
Rejeki kun je ze huren. Jeeps zijn te huur voor 80 euro,
afhankelijk van de duur en de route.
Per boot
Er varen boten van Larantuka (flores) naar Lewoleba. De
overtocht duurt 4 uur.Twee keer per week gaat er een boot
van Larantuka op Flores naar het visersdorpje Lamalera.
Deze boottrip duurt 8 uur. Er zijn ook boten van Lewoleba
naar Lamalera. Er is ook een veerdienst met Kupang op West-Timor.
Per vliegtuig
Merpati vliegt zeer onregelmatig vanaf Kupang via Larantuka
(Flores) naar Lewoleba, en direct terug naar Kupang. Het
vliegveld van Lewoleba ligt 3 km buiten de stad.
Ile ape
Een goede weg voert van Lewoleba naar Ile Ape in het noorden.
Het landschap hier bestaat uit zoutpannen, cassave- en katoenvelden
en door de Nederlanders geplante reo bomen.
Ile Ape is het meest traditionele deel van Lembata. Dit
gebied is een bolwerk van de animisten. Via kleine hutten,
de 'kokers', onderhoudt de bevolking het contact met de
voorouders. Deze animistische tempels staan buiten het dorp
aan de voet van de vulkaan. Hier worden regelmatig kleine
offers gebracht in de vorm van sigaretten, betelnoten, en
voedsel, om in de gunst te komen bij de voorouders. Een
enkele keer wordt er dieren geofferd.
Het bonenfeest
Het belangrijkste ceremonieele feest is Pesta Kacang (Bonenfeest).
Vroeger duurde dit feest een week, tegenwoordig is het drie
dagen. De eerste dag bid en offert men, de tweede en de
derde dag komen gasten uit de wijde omgeving de ceremonie
bijwonen. Op deze dagen wordt gedanst, gezongen en gedronken.
De stokgevechten die in het verleden tijdens de Pesta Kacang
plaatsvonden worden niet meer gehouden. In juli vindt de
Pesta Kacang in Lamagute plaats, in augustus in Mawa, in
september in Lawotolok,in oktober in Jontona en in november
in Lamariang.
Ikats
De ikats van Ile Ape worden nog altijd van handgesponnen
katoen gemaakt en met natuurlijke kleurstoffen geverfd.
De doeken maken een belangrijk deel uit van een bruidsschat.
De bruidegom moet de familie van zijn aanstaande een slagtand
van een olifant schenken, iets dat niet altijd even makkelijk
verkrijgbaar is.
Mawa
De Pesta Kacang, het belangrijkste rituele feest, vindt
hier in augustus plaats. Hier houdt de goede weg op, en
volgt een hobbelige weg naar Tokosaeng.
Lamagute
Het is mogelijk hier een aantal processen van het ikatweven
te zien, daar dit een van de belangrijkste werkzaamheden
van de vrouwen van het dorp is. In het dorp wordt een zeer
bijzondere drum bewaard. Met een gids kan je naar een aantal
koker op de helling van de vulkaan boven het dorp klimmen.
In de belangrijkste koker staat een bronzen drum van het
dongson type. Vanaf hier is het een klim van ruim twee uur
naar de top van de vulkaan. In juli vindt in het dorp het
bonenfeest plaats.
Tokosaeng
Tokosaeng is de laatste plaats waar de bussen stoppen,
hiervandaan gaat het te voet, motor of jeep verder naar
Jontona.
Jontona
Bij Jontona begint de redelijk goede weg weer die naar
Lewoleba voert. In oktober wordt hier het bonenfeest gehouden.
Lamalera
  De
traditionele walvisvangst is nog steeds de belangrijkste
bron van inkomsten in dit dorp. Lamalera is een van de twee
laatste vissersdorpjes in Oost Indonesië die nog op
deze beesten jagen. De ruim 10 meter lange boten worden
op traditionele wijze gebouwd. Alles wordt met houten pennen
en touw aan elkaar gezet, spijkers en schroeven worden niet
gebruikt. Zelfs het zeil wordt gemaakt van gevlochten bladeren
van een waaier palm. Voorop de boot zit een paal bevestigd,
die er voor moet zorgen dat de boot niet vast raakt in een
rif. Als de boot helemaal klaar is, wordt hij door een priester
inesmeerd met kippebloed om het vaartuig spirituele krachten
te geven. Dit is een van de weinige rituele handelingen
die nog uitgevoerd worden. Het eren en polijsten van de
voorouderlijke hoofden is verboden. Om de vissers tegen
kwade invloeden te beschermen wordt er tegenwoordig een
speciale mis op strand gehouden wanneer het visseizoen start
(begin mei). Er wordt niet alleen op walvissen gejaagd,
maar ook op haaien, roggen en andere grote vissen. De enige
walvis waar niet opgejaagd mag worden is de blauwe walvis,
omdat deze het symbool is van een van de stammen.
De gevangen vis wordt in moten gesneden en onder de bemanning
en de bootbouwer verdeeld. De laatste onderhoud de boot
hiervoor. Ook de originele bevolking van Lamalera krijgt
een gedeelte van de buit. Deze overeenkomst is gemaakt toen
de eerste migranten vanuit Sulawesi in Lamalera aankwamen.
De vis wordt geruild tegen rijst, mais, groenten en vlees.
Een paar kilo walvis of haaienvlees kan tegen vele kilo's
rijst geruild worden. Gemiddeld worden er zo'n 15 tot 20
walvissen per jaar gevangen.
praktisch
Ongeveer twee maal per week vaart een boot met tussenstops
naar Waiwerang. Misschien is het inmiddels mogelijk dat
bemo's het dorp kunnen bereiken. Tot nu toe kun je Lamalera
alleen in het droge seizoen over de weg bereiken. Van Lewoleba
naar Lamalera is het 50 km over de weg. Voertuigen met vierwielaandrijving
rijden naar Puor. Vanaf Puor is het nog 1,5 uur lopen naar
Lamalera. In Lamalera kan het dorpshoofd of de schoolmeester
je onderdak verschaffen.
|
vliegticket
