Javaanse natuurmystiek
Voor de meeste Javanen is de islam slechts een dun laagje
over een godsdienstig gevoel dat hier al duizenden jaren
heerst. Javanen geloven dat alle gebeurtenissen en voorwerpen
doordrongen zijn van een en dezelfde allesomvattende goddelijke
energie, die de schakel vormt tussen het aardse bestaan
en de kosmische ordening. Dit gevoel uit zich in de kebatinan,
de oeroude Javaanse natuurmystiek, die streeft naar het
bereiken van persoonlijke harmonie met de goddelijke oorsprong.
In de kebatinan zijn honderden verschillende stromingen
(aliran), die allemaal op hun eigen manier ditzelfde doel
nastreven.
De Wahyu
De Javaan koppelt de maatschappelijke ordening aan de
kosmische ordening, als goddelijke beschikking dus. Zijn
plaats in de maatschappij is van bovenaf opgelegd, en hij
heeft zich dus slechts te schikken. In dit opzicht wordt
ook macht geschonken door het goddelijke, vaak in de vorm
van een natuurverschijnsel, zoals een vuurbol of lichtschijnsel.
De Javanen noemen dit 'wahyu' of 'wahyu tjakraningrat'.
Zodra de machthebber bij de goden uit de gunst is, verliest
hij de 'wahyu' aan een ander.
Dit geloof in goddelijke macht is een belemmering op weg
naar een modern, echt democratisch Indonesië. Het volk gelooft
dat het de macht nooit zelf kan bezitten, daar het door
de goden aan de 'man aan de top' geschonken is en de 'man
aan de top' is er heilig van overtuigd precies te weten
wat het beste is voor het volk.
Degene die de Wahyu bezit, trekt de macht vanzelf aan. Aanzien,
rijkdom, wapens of wijsheid leiden volgens de Javaan niet
tot macht, maar zijn een gevolg van het ontvangen van de
wahyu. De ontvanger hoeft dus in feite niets te doen, de
macht komt vanzelf. Slechts als de bezitter van de wahyu
de aldus verkregen macht gebruikt voor persoonlijk voordeel
in plaats van om de bevolking te verheffen zal hij zijn
wahyu weer verliezen. De Javanen noemen dit Pamrih.
Voor een Indonesische president is het dus zaak het volk
regelmatig te laten zien dat hij de wahyu nog bezit. Vooral
in tijden van toenemende depressie, hongersnood, corruptie
en armoede, wanneer het volk hieraan zou kunnen gaan twijfelen.
Een machthebber zal dan ook altijd zoveel mogelijk pusaka's
verzamelen, voorwerpen doordrenkt met door de kosmos gegeven
macht. Dit kan een gouden ring zijn, een kris (de kris pusaka),
maar ook voorwerpen uit de natuur zoals stenen, schelpen
of bloemen.
direct contact met de kosmische eenheid biedt het mediteren
op heilige plaatsen, zoals in een van de vele hindoeïstische
of boeddhistische tempels van Java of op een magische plek
in de natuur. Een bekende plek is de grote Gua Semar, een
grot op het Diengplateau.
Sukarno en Suharto, de eerste twee presidenten van de republiek, hebben hier vaak gemediteerd en macht
bijgetankt. Daarnaast kan men ook hulp oproepen van de zee-
of berggeesten waarvan Java er duizenden telt. Een van de
meest geraadpleegde is de Nyai Ratu Loro Kidul, de `koningin
van de Zuidzee'. Deze godin, de belangrijkste op Java was
ooit een prinses van Kediri, die verdronk in de Indische
oceaan.
Naast het verwerven van pusakas en het mediteren op heilige
plaatsen biedt ook het raadplegen van dukuns de machthebber
meer zekerheid. Suharto bijvoorbeeld nam geen enkele belangrijke
beslissing zonder eerst zijn dukuns te raadplegen.
Dukuns
Een dukun is spiritueel leider, medicijnman en bezweerder
van onheil tegelijk. Een architect zal al zijn bouwtekeningen
met de grootste zorgvuldigheid maken, maar toch nog naar
de dukun gaan om van hem te horen wat hij moet doen om te
verhinderen dat het gebouw instort. Ook op zaken van meer
huiselijke aangelegenheid wordt de dukun geraadpleegd; bij
echtscheiding, huwelijk, ziekte of nachtmerries. Tot op
het politieke vlak oefenen de dukuns veel invloed uit. Sukarno
en Suharto raadpleegden ze bij belangrijke beslissingen.
De dukuns adviseerden dan over het tijdstip waarop projekten
van start moesten gaan, en misschien zelfs of de kosmische
eenheid voor of tegen een bepaald idee was. Hieruit blijkt
hoe groot de invloed van de dukuns op staatszaken zouden
kunnen zijn. De dukuns bepalen in geval van twijfel ook
wie de wahyu bezit. Tussen 1964 en 1967 woedde hierom zelfs
de 'Prang Dukun'; de oorlog der Dukuns, die in verschillende
kampen verdeeld waren over de vraag of Sukarno de Wahyu
nog bezat. In 1967 waren de dukuns het er uiteindelijk over
eens dat Suharto de wahyu van Sukarno had overgenomen.
| xs4all.nl/~wichm |
  |
| Pagina over Javaanse mystieke
bewegingen, plus een groot aantal relevante links |
| jawakidul.nl |
 |
| Alles over Gusti Kanjeng
Ratu Kidul, de godin van de Zuidzee |
Bezoek Java met Travelmarker Reizen
| tmreizen.nl |
|
| Bezoek Java tijdens zeer
bijzondere bouwstenen met privé-chauffeur van
Travelmarker Reizen. |
|
vliegticket
