Een grillig eiland
Sulawesi is het op drie na grootste eiland van de Indonesische
archipel. Het totale landoppervlak bedraagt 227.654 km2,
zo'n 11 procent van het totale oppervlak van de republiek.
Vanuit het centrum van het eiland strekken de 4 schiereilanden
zich ver in zee uit waardoor het eiland op een misvormde
zeester, orchidee of inktvis lijkt. Langs de circa 6000
km lange kustlijn van het eiland liggen prachtige koraalriffen,
waarvan die bij het eiland Bunaken
(bij Manado)
het bekendste zijn.
In het totaal telt Sulawesi ruim 110 kleine en grote eilanden.
De Nanusa-eilanden vormen het meest noordelijke puntje van
Sulawesi (en van Indonesië). De afstand van dit punt naar
Satengar, het meest zuidelijke eiland van Sulawesi, bedraagt
bijna 2000 km.
Geografische geschiedenis
Sulawesi is op geologisch gebied een van de meest gecompliceerde
eilanden van de wereld. Zo'n 250 miljoen jaar geleden lag
het in 2 delen verspreid op het oercontinent Gondwana. 180
Miljoen jaar geleden maakte het westelijk deel van het eiland
zich samen met Sumatra, Kalimantan en andere eilanden los
van Gondwana. 90 Miljoen jaar later maakte het oostelijk
deel zich met Irian Jaya, de Molukken en Australië
los van Antarctica, dat ook op Gondwana lag. Na een lange
tocht naar het noorden kwamen het oostelijk en het westelijk
deel uiteindelijk 15 miljoen jaar geleden bij elkaar.
Doordat de schol waarop Nieuw-Guinea ligt zich tegen de
klok in bewoog en Australië zich naar het noorden verplaatste,
werd de oostelijke arm in de westelijke arm gedrukt, waardoor
het eiland zijn karakteristieke 'K' vorm kreeg. Door de
op elkaar botsende krachten werden de bergen en vulkanen
van het eiland gevormd.
Het hoogste punt is de 3440 m hoge Rantemario, ten zuidoosten
van Makale. In de dalen ontstonden verschillende meren,
zoals het Poso-, het Towuti- en het Matana-meer. De landmassa
van dit 'oer'-Sulawesi werd zo ver naar het westen geduwd,
dat het uiteindelijk tegen Kalimantan op botste. Dit is
duidelijk te zien wanneer je de huidige oostkust van dat
eiland naast de westkust van Sulawesi legt.
Drie miljoen jaar later brak Sulawesi weer los van Kalimantan,
waardoor de Straat Makassar ontstond. Sinds die tijd heeft
het eiland door het stijgen en dalen van de zeespiegel steeds
een ander uiterlijk gehad. De grote Sengkang-depressie,
waarin tegenwoordig het Tempemeer langzaam opdroogt, lag
vroeger onder de zeespiegel, zodat Zuid-Sulawesi een apart
eiland was.
Nog altijd beweegt het land, dat als het ware tussen het
Aziatische en Australische continent geklemd ligt. Het noordoosten
draait met de klok mee richting Zuid-Sulawesi. Breuklijnen
in de aardkorst, zoals bij Palu en Gorontalo,
zullen over miljoenen jaren zeeëngten zijn. Sulawesi zal
dus uiteindelijk uiteenvallen in meerdere eilanden.
Vulkanen
De Ring of Fire loopt door Noord- en Zuidoost-Azië en is
verantwoordelijk voor 90 procent van de aardbevingen op
de wereld. Sulawesi ligt op deze breuklijn en heeft een
groot aantal vulkanen. Bijna iedere vulkaansoort komt hier
voor. Naast perfect kegelvormige vulkanen, zoals de uitgedoofde
Manado Tua, zijn er ook vulkanen met meerder kraters zoals
de Bonthain. Sulawesi telt 11 actieve vulkanen die met uitzondering
van de Gunung Colo in de Baai van Tomini allemaal in de
provincie Noord-Sulawesi liggen. De oorzaak van deze activiteit
ligt onder de zeespiegel. De zeebeddingen ten noorden en
ten zuidoosten van de Minahasa bewegen naar elkaar toe en
worden in een hoek van 60 graden onder het eiland geperst.
Geografie per streek
Torajaland
Het kabupaten Tana Toraja ligt in het bergachtige noorden
van de provincie Zuid-Sulawesi. Het is het woongebied van
de 300.000 zuidelijke- of Sa’dan-Toraja. De kern van het
3178 km2 grote Tana Toraja is de heuvelachtige
Sa’danvallei, het stroomgebied van de 125 km lange Sa’danrivier.
De streek rond Rantepao en Makale, de belangrijkste plaatsen
in de vallei, is adembenemend mooi. Verspreid door het glooiende
sawalandschap staan steile heuvels, dichtbegroeid met onwaarschijnlijk
hoge bamboebossen. Verscholen tussen de bamboebossen liggen
de tongkonan, de traditionele Toraja-huizen met hun typische
zadeldaken. Het heuvellandschap, dat gemiddeld op 700 m
boven de zeespiegel ligt, wordt doorkruist door een aantal
met naaldbossen bedekte bergruggen
Noord-Sulawesi
De provincie wordt gevormd door het schiereiland dat ten
westen van Gorontalo begint en zich over een afstand van
800 km in de richting van het Filippijnse eiland Minandao
in het noordoosten uitstrekt. Nergens bedraagt de afstand
tussen de Baai van Tomini en de Celebeszee meer dan 70 km.
De 3 grote districten zijn Gorontalo, Bolaang
Mongondow en de Minahasa.
De Sangihe
Talaud eilanden in het uiterste noorden vormen een kleiner
vierde district. Noord-Sulawesi
is bijzonder bergachtig en wordt gedomineerd door een groot
aantal steil oprijzende vulkanen. Tien van de 11 actieve
vulkanen van Sulawesi liggen in deze provincie. De Ambang
ligt in het district Bolaang Mongondow, de Lokon, Mahawu,
de Klabat,
de Soputan
en de Tangkoko-Batuangus
in het district Minahasa, en de Api
Siau, de Ruang, de Awu en de Bonua Wuhu in het district
Sangihe-Talaud. De bodem is dankzij de regelmatige vulkanische
activiteit zeer vruchtbaar en het gebied rond de vulkanen
is bedekt met kopra-, nootmuskaat- en kruidnagelplantages.
Naast vulkaanerupties wordt de provincie ook regelmatig
door aardbevingen getroffen. Begin september 1996 werd Manado
licht getroffen door een aardbeving waarbij 5,1 op de schaal
van Richter werd gemeten. Het epicentrum van de beving lag
15 km ten noorden van Manado in zee.
|