Turkije - Efeze

Efeze

Bezienswaardigheden in Efeze

De Mariakerk
Deze basiliek ligt aan de noordkant van het terrein met ruïnes, als symbool van de veranderingen die zich hier bij de overgang van de late oudheid naar het vroege christendom hebben voltrokken. De overblijfselen laten weinig vermoeden van de merkwaardige bouwgeschiedenis. Het in de tweede eeuw tot stand gekomen bouwwerk was 265 meter lang en was aanvankelijk een wetenschappelijke academie, welke later in verval kwam. In de vierde eeuw maakte de christelijke gemeenschap van de stad dit gebouw in het centrum van de stad tot haar hoofdkerk, waaruit afgeleid kan worden dat die gemeenschap op dat moment al bijzonder invloedrijk geworden was.
In 431 kwam in deze basiliek het derde Oecumenische Concilie bijeen die de leer van Nestorius van Antiochia veroordeelde en waarin aangenomen werd dat Maria haar zoon reeds als God ter wereld bracht. Nadat de kerk in verval was geraakt werd zij nog twee keer op een beduidend kleinere schaal weer opgebouwd. Vandaar dat er vandaag de dag overblijfselen van drie kerken te bezichtigen zijn en de oude basiliek niet meer terug te herkennen is.

De Celsus Bibliotheek
De bibliotheek werd in 2de eeuw gebouwd ter nagedachtenis van de stadhouder van de Romeinse provincie Asia Julius Celsus Ptolemaeus, in opdracht van zijn zoon Julius Aquila. In 400 n.Chr. werd de bibliotheek grotendeels door brand verwoest. De prachtige 17 meter hoge voorgevel van de Celsus bibliotheek bestond uit drie verdiepingen, waarvan er nog twee de tand des tijds hebben doorstaan. In de vier nissen van de benedenverdieping staan vier vrouwenbeelden, die de wijsheid, de deugdzaamheid, de vriendschap en de beschaving of kennis voorstellen. In de nissen van de achterwand werden de antieke boekrollen opgeborgen.

De gevangenis van St. Paulus
Waar deze toren aan het einde van de Arkadiane zijn naam vandaan heeft is onbekend. Het is namelijk geen gevangenis maar een uitkijktoren van de oude Hellenistische stadsmuur. Hoewel je vanaf de Mons Pion een beter uitzicht over de stad hebt is de klim toch de moeite waard.

De grot van de Zeven Slapers
Volgens de legende hadden hier zeven jonge mannen hun toevlucht gezocht voor de Romeinen die hen vanwege hun christelijk geloof vervolgden. De Romeinse soldaten verzegelden de toegang tot de grot, waarna de zeven er in slaap vielen. Ze zouden pas 200 jaar later ontwaken, op een tijdstip waarop het christendom als staatsreligie was aanvaard. De mannen die zelf slechts een nacht geslapen dachten te hebben slopen terug in de stad om er onderdak te zoeken bij kennissen. Ze vonden slechts de grafstenen van hun vroegere vrienden en werden als helden onthaald door de stadsbevolking.

De haventhermen
Nog mooier en groter dan de thermen van het Vediusgymnasium waren de haven-thermen uit de late keizertijd. De zalen hier waren vermoedelijk 18 tot 20 meter hoog.

De Isa Bey Moskee
Deze moskee op de Ayasoluk-heuvel is een prachtig voorbeeld van Seltsjoekse kunst. Het gebouw, dat overigens zeer goed bewaard is gebleven, werd afgebouwd in 1375. De opdrachtgever was Isa Bey, een lid van de in het Aydin district heersende familie. Het is de oudst bekende Turkse moskee met een binnenplaats. De details van de ornamenten, met name de arabesken, de mozaïeken van de zuidkoepel en de monumentale westpoort zijn karakteristiek voor de Seltsjoekse stijl.

De Sint Johannes Basiliek
Volgens een oude christelijke legende leefde Sint Johannes op deze heuveltop en ligt hij hier ook begraven. In het begin markeerde een gedenkteken zijn graf. In de vierde eeuw na Chr. werd er een kerk met een houten dak omheen gebouwd. Keizer Justinianus liet deze in 565 vervangen door een basiliek waarvan gedeelten nog steeds overeind staan.
De toegang tot het kruisvormige gebouw lag aan de westkant. Na het atrium (portiek) en het voorportaal gepasseerd te zijn kwam men in het schip, het hart van de kerk. Het dak van het schip en het dwarsschip werd gevormd door zes koepels. Het graf van St. Johannes lag onder de meest centrale koepel. Men geloofde dat er een heilzame werking uitging van het heilige stof dat vanuit het graf opsteeg. Het graf van Sint Johannes was een van belangrijkste heiligdommen van de christelijke wereld waarheen pelgrimages werden gemaakt.
Oostelijk van de centrale ruimte en afgescheiden van de plek waar de ouderlingen zaten ligt een half elliptisch synthronon. Archeologisch onderzoek ten oosten van de kerk heeft geleid tot de ontdekking van een baptisterium( doopkapel). In het midden van het gebouw ligt een doopvont. In de kapel zijn fresco's te zien van heiligen die waarschijnlijk dateren uit de tiende eeuw.

Het kasteel op de Ayasoluk
De mooie wallen, gebouwd in de vroeg-christelijke periode en gerestoreerd door de Seltsjoeken, zijn goed bewaard gebleven. De hoofdpoort is in de zesde eeuw gebouwd. De bouwstenen die hier zijn gebruikt zijn afkomstig van verschillende Romeinse gebouwen. Vooral het stadium heeft het toen moeten ontgelden.

De Tempel van Artemis
De rond 550 v. Chr. gebouwde tempel behoorde met de piramiden van Egypte, de hangende tuinen van Babylon, de Zeus van Phidias te Olympia, het mausoleum te Halicarnassus, de kolossus van Rhodos en de vuurtoren van Alexandrië tot de `Zeven wereldwonderen'. De tempel was niet alleen beroemd om de afmetingen (110 bij 55 meter), maar ook om de schitterende verzameling kunstvoorwerpen en een magnifiek standbeeld van de godin. Het standbeeld van Artemis bestond uit goud, ebbehout, zilver en zwarte steen.
Artemis was de godin van de wilde natuur. De voor-Griekse, voornamelijk agrarische, samenleving, waarin de vrouw een belang-rijke rol speelde, vereerde hoofdzakelijk godinnen. De Grieken noemden deze godinnen vaak Potnia (machtige), zoals we weten uit de Myceense Lineair-B documenten. Artemis is uit zo'n Potnia-figuur ontstaan. De Grieken identificeerden haar met de hier van oudsher vereerde Kleinaziatische godin Cybele waarmee Artemis haar plaats in de geschiedenis van Efese veroverd had. De intensiteit van de verering van Artemis blijkt duidelijk uit het handelen van de Efeziërs toen zij door de Lydische koning Croesus bedreigd werden. Zij verbonden de stad met een draad met het heiligdom waarmee ze zich onder bescherming van de godin stelden. Het hielp weinig want Croesus bezette de stad.
De Efeziërs wilden hun godin een tempel schenken welke de grote Heratempel van het eiland Samos, vlak voor de kust, in schoonheid zou overtreffen. Hiervoor werden twee Kretenzische architecten, Chersiphron en Metagenes, aangetrokken. Theodoros, een van de architecten van de Heratempel, had de leiding over de moeilijke funderingswerkzaamheden in het drassige gebied. De tempel werd rond 550 v. Chr. gebouwd en was een der `Zeven Wereldwonderen'.
Plinius beschrijft dat zich aan de onderkant van de zuilen reliëfs bevonden, iets dat zeer ongewoon is. Waarschijnlijk bevonden de zesendertig van reliëfs voorziene zuilen zich aan de voorkant van de tempel.
Het oude heiligdom bleef open. Er werden hoge muren omheen gebouwd, aan de westzijde onderbroken door een opening. Een dubbele zuilenrij omsloot de cella-muur. In de westelijke voorhal stonden acht zuilen. De in de tempel gebruikte vorm van het Ionische kapiteel werd maatgevend voor de Ionische tempelbouw.
Het Artemision was de grootste tempel van de Griekse wereld en de eerste die bijna geheel uit marmer vervaardigd was. Naar alle waarschijnlijkheid heeft men bij de bouw van de Artemistempel ook hout van de Libanonceder gebruikt.
De tempel brandde in 356 v. Chr. af. Het vuur werd aangestoken door een geestelijk gestoorde, genaamd Herostratos, welke op deze wijze bekendheid voor zijn persoon probeerde te krijgen, hetgeen hem duidelijk gelukt is. Onder leiding van de architect Cheirokrates werd de tempel herbouwd. Hij verhoogde de fundering van de tempel. Het aantal zuilen bleef gelijk maar de vormen werden slanker. Wel waren de nieuwe ranke zuilen met hun achttien meter hoogte een meter lager dan de oorspronkelijke zuilen. Vooraanstaande kunstenaars voorzagen het gebouw van decoraties; de altaarreliëfs waren van de hand van Praxiteles, Skopas verzorgde de reliëfs van de sokkels van de zuilen aan de westkant van de tempel. De binnenruimte bleef onveranderd. Hier stond het prachtige beeld van Artemis.
Helaas werd ook deze tempel verwoest, ditmaal door de Goten in het jaar 262. Hierna kwam geen derde tempel. Slechts de fundamenten van het wereldwonder zijn nu in Efeze te bezichtigen. De rest van het gebouw is gesloopt en als bouwmateriaal elders gebruikt, zoals het zoveel gebouwen uit de oudheid is vergaan. Acht marmeren zuilen zijn naar de Hagia Sophia in Istanbul gegaan, drie marmeren platen zijn een tweede leven begonnen als onderdeel van de koormuur van de kerk van de heilige Catharina aan de voet van de Sinaï.
Toch kun je nog een redelijke indruk krijgen van de omvang van de Artemistempel wanneer je de tempelresten te Dydima en Sardes bezichtigt.

De tempel van Hadrianus
Deze tempel was ter ere van de Romeinse keizer Hadrianus (117-138 na Chr.) gebouwd. Het gebouw had verschillende ongewone onderdelen, een architraaf die in met midden een halve cirkel vormde waarmee er een boog boven de ingang van de tempel ontstond. In het midden van deze boog bevindt zich een afbeelding van Hydra die de boze geesten buiten de tempel moest houden. Boven de ingang van de cella bevindt zich een tympanum, de halfronde boog tussen de deuropening en de boog er boven.
Aan de andere kant van de straat ligt het woonkwartier van de welgestelde inwoners van het oude Efeze. De huizen zijn er klein, iets dat je niet zou verwachten. Veel ruimte had men thuis echter niet nodig daar zaken zoals baden, eten, lezen, en discussiëren allemaal in gemeenschappelijke ruimtes buitenshuis werden gedaan. Wel waren de muren van de huizen rijkelijk versierd met fresco's, waarvan nog altijd een aantal fraaie exemplaren te zien zijn.

Het Theater
Liggend in de flank van de mons Pion torent het theater boven de ruïnes uit. De rijen zitplaatsen zijn goed bewaard gebleven, enkel het marmer is er vanaf gesloopt nadat men de stad verplaatst had.
De arena van het amphitheater ligt een flink stuk lager dan de voorste rijen. Het was niet de bedoeling dat de wilde dieren, na het verorberen van ongelukkige christenen of onwillige slaven, het publiek op de eerste rij als toetje kregen.
Slaven met acteertalent konden deze gave beter verborgen houden, indien ze aan eenzelfde lot wensten te ontkomen. Bij toneelstukken was het niet ongebruikelijk om een stervende acteur te vervangen door een slaaf, om het geheel realister te laten overkomen.
Vanaf de bovenste rijen van het theater heb je een schitteren panorama over Efeze en kun je duidelijk zien hoever het water zich in de loop der eeuwen heeft teruggetrokken. Je kunt hiervandaan de heuvel echter niet over. Een hek deelt de mons Pion in tweeën, daar de andere kant van de heuvel niet voor het publiek is opengesteld. Oorspronkelijk ging er wel een trap vanaf de bovenste rijen over de heuvel naar de andere kant.

Het Vediusgymnasium
Dit gymnasium (sportschool) werd in de tweede eeuw na Chr. gesticht door de Romein Publius Vedius Antoninus. Van het reusachtige complex resten nu nog slechts fragmenten van de buitenmuur en de fundamenten. Van deze laatste is echter zoveel bewaard gebleven dat je een goede indruk kunt krijgen van de inrichting van de Romeinse thermen, die met het gymnasium een bouwkundige eenheid vormden.
Vanaf de tweede eeuw voor Chr. nam het bouwen van badhuizen een grote vlucht. Pas in de Keizertijd echter werd een symmetrisch bouwplan ontwikkeld dat in de Hadrianusthermen van Lepcis Magna, de Caracallathermen te Rome en ook hier, in de thermen van Efeze, terug te vinden is. Door de ontdekking van de betonkoepelbouw werd het mogelijk hallen met koepels en ton-gewelven te construeren, die goed toe te passen waren bij de bouw van thermen.
De ingang van het gymnasium lag aan de zuidkant. Door een propylaeum (entree-ruimte) kwam men in een door een zuilengalerij omgeven palaestra, de sport-ruimte. Aan de westkant sloten de thermen met hun vele zalen en vertrekken daarop aan. Allereerst betrad de bezoeker de zaal ter ere van de keizer, waar langs de wanden zuilen, nissen en tal van beelden waren aangebracht. Hierna betrad men twee kleedkamers (apodyterium).
De verwarmingsruimten lagen midden in het gebouw. Westelijk ervan lag het grote tepidarium (lauwwaterbad) en de massagezalen. Tot slot kon men in het grote zwembad een frisse duik nemen.

Het huis van de heilige maagd
Volgens de overlevering heeft Maria, na uit Jeruzalem vertrokken te zijn, haar laatste jaren in Efeze gesleten, samen met de apostel Johannes. Volgens het vaticaan is de maagd Maria in dit huisje gestorven. Het huis is overigens geheel volgens de beschrijving van Katherina Maria Emmerich, een Duitse non, gebouwd. Deze non, die in de vorige eeuw leefde, had in een visioen het sterfhuis van Maria gezien, en wist het huis en de plek waar het gelegen had nauwkeurig te beschrijven, hoewel ze zelf nooit buiten Duitsland was geweest. Twee Duitse expidities begaven zich direkt naar Efeze en constateerden dat alles wat de non had gezegd tot in de details klopte. Het huis zelf, dat verdwenen was, werd opnieuw gebouwd. Tegenwoordig is het een bedevaartsplaats voor zowel christenen als moslims, daar de heilige maagd ook vijf keer in de Koran genoemd wordt.

exploreturkey.com
Alle bezienswaardigheden in detail beschreven. Met foto's. Aanrader

Hotels

hotels.com
Hotels.com biedt verschillende accommodatietypes tegen aantrekkelijke prijzen, van kleine onafhankelijke hotelletjes tot luxueuze vijfsterren hotels. Aanrader.

Bekijk deze site voor je 'n hotel, vakantiehuisje of camping gaat boeken

zoover.nl
Ga hier op zoek naar beoordelingen van andere reizigers over hotels, appartementen, campings, vakantieparken, vakantiehuizen en meer. Zoover is bedoeld voor elke vakantieganger die informatie (kwijt) wil over zijn of haar vakantieaccommodatie of vakantiebestemming. Aanrader als je voor boeking wil weten wat anderen ervan vonden.

Bestel 'n vliegticket, hotelkamer en nog veel meer via Travelmarker

Zoek een voordelige vliegticket lastminute reisverzekering hotelkamer vakantiehuisje camping reisarrangement golfreis cruise huurauto treinreis