gedetailleerde informatie over diverse landen waar is de camping, wat kost deze kamer, hoe ruil ik een woning en nog veel meer..... alles over vluchten, vliegvelden, auto's, campers, motoren, treinen, metro's, bus- en bootreizen zoek een groepsreis, een cruise of een vlucht met hotel uitgebreide info en tips voor een actieve  vakantie ! tips over bagage, geld, reisdocumenten, gezondheid en nog veel meer ! zoek een nieuwsgroep, reisgenoot, reisverslag, fotoreportage, reisgids of landkaart !
Travelmarker Homepage

IndonesiŽ culinair - Rijst

reis terug  
rijstvelden in Tanah Toraja - Sulawesi © Travelmarker Reizen

De Indonesiër en zijn rijst

rijstvelden op Sulawesi © Travelmarker ReizenindonesieIndonesiers eten drie maal per dag rijst en hebben drie namen voor de witte korrel. In het veld noemen ze het padi, geoogst heet het beras en gekookt op het bord heet het nasi. Rijst vormt voor de Indonesiërs het middelpunt van het bestaan. Het is meer dan enkel voedsel: rijst is heilig en heeft direct te maken met de band tussen mensen en goden. De rijstgodin is Dewi Sri. Hoewel zij eigenlijk de vrouw van de god Vishnu is, kwam de rijstgodin al in pre-hindoestische tijd in de Indonesische cultuur voor.
Het ritme van het dagelijkse leven op het platteland wordt nog altijd bepaald door de rijstbouw. Huwelijken bijvoorbeeld worden na de oogsttijd gesloten.

Rijstplanten op Sumatra © Travelmarker ReizenDe rol van de vrouw
Het uitzetten van de bibit, de bleekgroene jonge rijst, is van oudsher de taak van de vrouw. De belangrijke rol die de vrouw bij het planten en het oogsten van de rijst vervuld kan teruggeleid worden tot de vruchtbaarheidsrituelen uit een ver verleden. Nog altijd wordt de vrouw gezien als degene die het dichtst bij de natuur staat.

Legendes

rijstvelden op Lombok © Travelmarker ReizenindonesieAan de rijst zijn verschillende legendes verbonden. Zo bestaat er op verschillende eilanden in de archipel een legende over een zekere Joko Tarub. Deze maakte op een avond een wandeling door het bos. Daar zag hij een groepje bidadari (nimfen) die in een meertje een bad namen. Joko verstopte een van hun gevleugelde gewaden, zodat een nimf niet meer kon ontsnappen. Joko en Nawanggulan, de nimf, trouwden en kregen een dochter, Nawangsih. Nawanggulan kon haar man en dochter voeden uit een pan waar slechts een korrel rijst inzat. Ze verbood Joko echter ooit in de pan te kijken. Tijdens zijn vrouws afwezigheid kon hij zijn nieuwsgierigheid niet bedwingen en keek hij in de pan, waarin inderdaad maar een korrel bleek te zitten. Nawanggulan wist tijdens het koken meteen dat haar man had gekeken, want er kwam niets meer uit de pan dan die ene korrel. De betovering was verbroken en Nawanggulan verliet Joko. Vanwege deze legende maken veel Javanen hun rijstpannen nooit helemaal leeg, daar dit ongeluk zal brengen.

Rituelen rond rijst

Offers aan de goden
pas geoogste rijst © Travelmarker ReizenindonesieVoor ieder stadium van het rijpingsproces bestaat ook een bepaald offerritueel, zoals bijvoorbeeld de bersih desa-ceremonie: als de padi (die wordt gezien als zwangere vrouw) begint te rijpen, wordt dit ritueel gehouden voor een symbolische reiniging van het dorp, en het gunstig stemmen van de rijstgodin. Men vreest altijd de toorn van de godin, die zich zou kunnen uiten in het uitbreken van ziekten, of een rattenplaag op de rijstvelden.
Wanneer de oogsttijd nadert, volgen er meer offers. Twee handenvol van de eerste aren, de manten (het bruidspaar), worden dan mee naar huis genomen.
Het snijden van de padi, de rijpe rijst, wordt met speciale mesjes, de ani-ani, gedaan. Om Dewi Sri niet te vertoornen wordt dit mesje tijdens het snijden in de palm van de hand gehouden, zodat het niet zichtbaar is.

De karbouw, de tractor van Indonesië

Een karbouw wordt gewassen op Sulawesi © Travelmarker ReizenindonesieNog altijd zijn karbouwen onmisbaar bij het bewerken van de rijstvelden. Ook in de moderne tijd heeft deze manier van het land bewerken bij de Indonesische boer de voorkeur boven een tractor. De natte rijstcultuur vergt veel samenwerking tussen de dorpelingen, hetgeen de basis vormt van de sociale structuur van de dorpsgemeenschap. Gotong royong (samenwerken en wederzijdse hulp) en musyawarah (samen tot een eensgezinde beslissing komen) zijn dan ook op veel eilanden voor iedere dorpeling een begrip, ofschoon deze onderlinge solidariteit de laatste jaren door het grote aantal boeren en het gebrek aan voldoende landbouwareaal ernstig wordt aangetast.

Methoden van rijstbouw

rijstvelden op Sumatra © Travelmarker ReizenindonesieLadang of wisselcultuur
Er zijn drie methoden van rijstbouw. De oudste van de drie is de zogenaamde ladang of wisselcultuur. Hierbij wordt het oerwoud gerooid. Nadat het hout enkele maanden heeft kunnen drogen, wordt het gekapte gebied in brand gestoken. De rijst wordt vervolgens op de vruchtbare as geplant. Na de oogst wordt een volgend stuk jungle gerooid, verbrand en beplant. Hoewel er voor deze manier van rijstbouw betrekkelijk weinig arbeid en werktuigen nodig zijn, en er een rijke oogst binnengehaald kan worden, is ze vooral in dichtbevolkte gebieden funest voor de natuur. Het woud heeft minstens tien jaar nodig om zich te regenereren. Wanneer er echter veel monden gevoed moeten worden krijgt het woud de tijd niet meer om te regenereren. Het gevolg is dat de grond zijn voedingstoffen niet meer kan aanvullen.

Een karbouw wordt gewassen op Sulawesi © Travelmarker ReizenindonesieDroge rijstbouw
De tweede methode is die van de droge rijstbouw, welke waarschijnlijk in het verleden is ontstaan op het moment dat er niet genoeg land over was om wisselbouw op te plegen. Bij deze methode worden grote stukken land gerooid, omgeploegd en in de droge tijd ingezaaid met diepwortelende rijstsoorten. De grond waarin gezaaid wordt hoeft niet altijd vruchtbaar te zijn, want in de regentijd worden voedingstoffen uit hoger gelegen bosgronden met het regenwater aangevoerd.

Hoewel er bij deze methode meer gebruik gemaakt moet worden van trekdieren en werktuigen als bij de ladang methode, is de opbrengst van het land groter en de schade aan het milieu geringer. Toch wordt de droge rijstcultuur bijna nergens meer toegepast. De overheersende methode in Indonesië en de rest van Zuidoost Azië is de natte rijstbouw.

rijstvelden in Torajaland, Zuid-Sulawesi © Travelmarker ReizenindonesieNatte rijstbouw
Hierbij worden dichtbezaaide kweekbedden voor aangelegd, vanwaaruit de bibit (kiemplanten) na een of twee maanden wordt overgeplant op permanent bevloeide rijstvelden. De irrigatie van de rijstvelden en de zorg voor een constant waterpeil op de sawahs behelst een ingewikkeld systeem, en vereist enorm veel onderlinge samenwerking. Het overplanten van de bibit en het oogsten van de rijst is allemaal handwerk, waardoor deze manier van rijstbouw bijzonder arbeidsintensief is. Het grote voordeel van de methode is echter dat er per jaar meerdere keren kan worden geoogst, soms tot drie keer toe. Rijstsoorten met een hoge kwaliteit, zoals de Membrano en de Cibodastypen kunnen de oogst per hectare met vijftien procent verhogen.

Een kilo rijst levert een boer ongeveer een kwart euro op, vaak te weinig om van rond te kunnen komen. Zij gaan daarom vaak liever een ander gewas verbouwen waar ze meer aan kunnen verdienen. In een land waar rijst het nationale basisvoedsel is, is dat een probleem, want de rijstproductie in Indonesië loopt terug en het land is nu al gedwongen rijst te importeren om de eigen bevolking te kunnen voeden.

reis terug  
.

Culinaire woordenlijst

naar menu landeninfo landeninfo
Ga hierheen voor een vertaalde menulijst, plus een beknopte beschrijving van een aantal gerechten

Bestel 'n vliegticket, hotelkamer en nog veel meer via Travelmarker

Zoek een voordelige
naar menu tipsvliegticket
naar menu tipslastminute
naar menu tipsreisverzekering

naar menu tipshotelkamer
naar menu tipsvakantiehuisje
naar menu tipscamping
naar menu tipsreisgidsen
naar menu tipsgolfreis naar menu tipscruise
naar menu tipshuurauto naar menu tipstreinreis
Doe het zelf met TMreizen !
naar beginpagina landeninfonaar beginpagina land
 klimaat
 geografie
 flora &  fauna
 geschiedenis
 bevolking
 cultuur
 evenementen
 taal
 transport
 accommodatie
 culinair
 communicatie
 individuele rondreizen
 bouwstenen
 groepsreizen
 activiteiten
 praktische tips
 bezienswaardigheden
klik hier om naar een ander land te gaan

Stel zelf jouw reis naar Indonesië samen !



   

                  

© 2019 www.travelmarker.nl