gedetailleerde informatie over diverse landen waar is de camping, wat kost deze kamer, hoe ruil ik een woning en nog veel meer..... alles over vluchten, vliegvelden, auto's, campers, motoren, treinen, metro's, bus- en bootreizen zoek een groepsreis, een cruise of een vlucht met hotel uitgebreide info en tips voor een actieve  vakantie ! tips over bagage, geld, reisdocumenten, gezondheid en nog veel meer ! zoek een nieuwsgroep, reisgenoot, reisverslag, fotoreportage, reisgids of landkaart !
Travelmarker Homepage

De cultuur van Indonesië - Batiks

reis terug  

Batiks

batikster in Cirebon © Travelmarker ReizenindonesieIn de Indonesische samenleving hebben de javaanse doeken van oudsher een belangrijke rol gespeeld. Bij batik wordt op stof gedeeltelijk een waterafstotende was aangebracht. De stof wordt dan in een verfbad gedompeld. De verf kan niet doordringen in de met was behandelde gedeelten van de stof, deze blijven na het verven wit. De was wordt vervolgens weer verwijderd. Dit proces wordt herhaald indien men doeken met meerdere kleuren wenst te fabriceren. Kleuren en motieven geven uitdrukking aan heersende opvattingen over de relaties tussen mensen onderling, de verhouding tussen jong en oud, de rangen en standen binnen de samenleving, maar ook aan de verhouding tussen de mensen en hun zichtbare en onzichtbare wereld. Daarnaast laten ze zien tot welke familie men behoort. Traditionele doeken hebben dan ook een bijzondere status, welke niet geld voor geimporteerd textiel.
Alles wat nodig is om de doeken te maken - het verbouwen van katoen, het spinnen, verven, weven en het aanbrengen van de versierende motieven - wordt zelf gedaan, en merendeels door vrouwen. Batikken werd in het verleden vooral beoefend door hofdames. Het werd beschouwd als oefening van de geest en sloot dan ook perfect aan bij de hofcultuur, die zelfbeheersing als de weg tot geestelijke verlichting zag.

De kleuren

batikster in Cirebon © Travelmarker ReizenindonesieDe kleuren worden onderverdeeld als in een kompas (of windroos), waarvan de vier hoofdwindstreken dan ook in verband worden gebracht met de vier hoofdkleuren en hun betekenissen.

Noord: zwart; de dood of de niet levende materie. Symboliek: het is nacht.
Oost: wit; het begin of het ontluikende leven. Symboliek: het ochtendgloren.
Zuid: rood; betekenis : volle wasdom. Symboliek: de zon staat het hoogst aan de hemel.

De vijfde hoofdkleur is het middelpunt van het kompas en is veelkleurig; de betekenis hiervan is 'de kern waar alles om draait en die alles inhoudt'. Naast de hoofdkleuren zijn er de nevenkleuren. Ook deze hebben weer met de windrichtingen te maken en liggen dicht naast de hoofdkleuren.

Noord-oost: grijsblauw overgaand in zwartblauw; betekenis: de dood is ingetreden. Symboliek: de nacht treed in.
Zuid-oost: lichtrood of rose; betekenis: het jonge leven. Symboliek: de zon komt op.
Zuid-west : oranje; betekenis: de groeifase is voorbij, de rijpwording treedt in. Symboliek: de zon staat nog steeds hoog aan de hemel.
Noord-west: groen of paarsblauw; betekenis: de ondergang is ingetreden. Symboliek: de nacht is nabij.

batikfabriek in Yogyakarta © Travelmarker ReizenindonesieEen meisje dat in het huwelijk trad, droeg in haar huwelijksnacht een rose doek met een rode rand. Hier werd dus grote waarde gehecht aan de kleuren, want de betekenis van deze doek was: het meisje (rose) wordt een vrouw (rood).
De begrippen licht en donker speelden ook een grote rol in de kleurensymboliek. 'Licht' staat voor de hemel of het bovenaardse, het mannelijke, het scheppende en ordenende aspect. 'Donker' staat voor de aarde, het vrouwelijke, het vruchtbare en materie kwekende aspect. Zo droegen bijvoorbeeld vissers, landbouwers en andere mensen die afhankelijk waren van wat de aarde of het water opleverde, hoofdzakelijk donkere kleuren.

Batikmotieven

stempelbatik uit Yogyakarta © Travelmarker ReizenDe windroos in zijn geheel afgebeeld, werd door vorsten en edelen gebruikt als motief op voorhang, kleding of bedgordijn. Men dacht dat er van deze doeken een magische en genezende werking uitging. De figuren die voor de aarde en de hemel staan zijn de slang (of een ander dier dat met de aarde of het water te maken heeft) en de vogel. Door de komst van de Islam in de zestiende eeuw werden dit soort afbeeldingen (waarvan de meeste afkomstig waren van het hindoeisme uit India) verboden, aangezien de islam het afbeelden van levende wezens niet toestaat. Toen de Chinezen in grote aantallen in de zeventiende eeuw in Indonesië arriveerden, kregen ze ook een grote invloed op de afbeeldingen op de doeken. Levende wezens keerden weer terug in de afbeeldingen, alhoewel in mindere mate dan voorheen. De fantasie-, versierende -, en de bloemmotieven bleven toch de overhand houden.

Bij de motieven die in de loop der eeuwen zijn ontstaan, kan een onderscheid gemaakt worden tussen geometrische en niet geometrische motieven. Geometrische motieven zijn vlechtwerk- of weefselnabootsing (deze zijn opgebouwd uit puntjes en streepjes), schuinlopende lijnen (hiervan is de belangrijkste groep die van de hakmesmotieven), maar ook alle regelmatige geometrische motieven die gebaseerd zijn op de windroos. Niet geometrische- of vrije motieven zijn de motieven die bekend staan onder de naam 'semen' ( uitbotten, spruiten). Het bindende element in deze motieven wordt gevormd door krullende plantenranken en uitbottende blaadjes op de achtergrond. Er zijn drie hoofdgroepen semen: - in combinatie met alleen plantaardige motieven, - dieren (meestal vogels) op een semen achtergrond en -dieren en semen gecombineerd met een vleugel (lar) van de mythische vogel garuda. Dit kan een vleugel, een stel vleugels, of een stel vleugels met daar tussenin een uitgespreide waaierstaart zijn.

Vorstelijke Batiks

kratonwachter in Yogyakarta © Travelmarker ReizenindonesieDe garuda of zonnevogel symboliseert volgens de Mataramse heraldiek onder andere de vorst. De garudavleugels als motief zijn dan ook voorbehouden aan de vorst, zijn naaste familie en zijn bestuursleden (dit geldt niet voor elk deel van Java, maar alleen in de vier vorstendommen). Niet alleen deze vleugelmotieven zijn voorbehouden aan het vorstehuis, maar ook andere patronen zijn uitsluitend voor gebruik van de leden van de vorstelijke familie. Bij twee vorstenhoven ligt zeer duidelijk vast welke motieven dit zijn, terwijl dit bij de twee jongste hoven minder goed omschreven is. Enkele voorbeelden van patronen, voorbehouden aan de Kasunanan van Surakarta (Solo), zijn gebroken hakmessen, stralenkransachtige patronen, motregen en een driehoekig repeterend motief aan de randen en in het midden wit. Deze voor de rest van het volk verboden patronen werden dan ook niet gedragen als men dicht of redelijk dicht bij het paleis woonde, maar hoe verder men weg woonde hoe minder men zich aan het verbod hield om dat soort doeken te dragen.

Europese invloeden

Ook de Europese inwoners van Indonesië hebben invloed gehad op de ontwikkeling van batikmotieven. De Europese vrouw, die zich in de eerste instantie niet met zaken mocht bemoeien, ging zelf batikken of zette een batikkerij op. In het begin waren dit alleen de Indo-Europese vrouwen, maar later ook de uit Europa afkomstige vrouwen. Door de laatste groep zijn grote veranderingen in het patronenstelsel aangebracht, waardoor ook een groot gedeelte van de symboliek is vervaagd. Men bracht kant of voorbeelden van kant uit Nederland over, en zette daar de randen van de doeken mee af. Soms werd het kant nagebatikt, of een combinatie van kant en de gebatikte versie ervan gebruikt. Het midden werd vaak opgevuld met bloemboeketjes (die een zeer Frans uiterlijk aan de doeken gaven), die in latere tijden weer werden versierd met takken, bladeren, of een lint. Een groot boeket werd ook steeds meer gebruikt.
Rond de eeuwwisseling bestond er de voorkeur voor vogeltjes met (liefdes) briefjes of een paar tortelduifjes. Ook de Jugendstil heeft zijn rol gespeeld. De motieven werden a-symetrisch golvend of van een hoekig lijnenspel.
Naast deze doeken bleven de traditionele patronen nog wel bestaan en bij de vorstenhuizen hun rol spelen, maar ze waren niet meer de belangrijkste doeken die er gemaakt werden.

In 2009 heeft Unesco batik officieel op de Werelderfgoedlijst geplaatst als cultureel erfgoed van Indonesië. Dit was een belangrijke steun in de rug van Indonesië, dat geconfronteerd werd met Maleisische claims over de oorsprong van batik.

Ga het gebaande pad af met Travelmarker Reizen

Bezoek het traditionele Indonesië tijdens zeer bijzondere bouwstenen en rondreizen met privé-chauffeur van Travelmarker Reizen.

reis terug  
.

Evenementen en feestdagen in IndonesiŽ

naar menu landeninfo landeninfo
Links naar sites over evenementen in IndonesiŽ

De bevolking van Indonesië

naar menu landeninfo landeninfo
Lees hier meer over de verschillende bevolkingsgroepen van Indonesië

Bestel 'n vliegticket, hotelkamer en nog veel meer via Travelmarker

Zoek een voordelige
naar menu tipsvliegticket
naar menu tipslastminute
naar menu tipsreisverzekering

naar menu tipshotelkamer
naar menu tipsvakantiehuisje
naar menu tipscamping
naar menu tipsreisgidsen
naar menu tipsgolfreis naar menu tipscruise
naar menu tipshuurauto naar menu tipstreinreis
Doe het zelf met Travelmarker Reizen !
naar beginpagina landeninfonaar beginpagina land
 klimaat
 geografie
 flora &  fauna
 geschiedenis
 bevolking
 cultuur
 evenementen
 taal
 transport
 accommodatie
 culinair
 communicatie
 individuele rondreizen
 bouwstenen
 groepsreizen
 activiteiten
 praktische tips
 bezienswaardigheden
klik hier om naar een ander land te gaan

Stel zelf jouw reis naar Indonesië samen !



   

                  

© 2019 www.travelmarker.nl