gedetailleerde informatie over diverse landen waar is de camping, wat kost deze kamer, hoe ruil ik een woning en nog veel meer..... alles over vluchten, vliegvelden, auto's, campers, motoren, treinen, metro's, bus- en bootreizen zoek een groepsreis, een cruise of een vlucht met hotel uitgebreide info en tips voor een actieve  vakantie ! tips over bagage, geld, reisdocumenten, gezondheid en nog veel meer ! zoek een nieuwsgroep, reisgenoot, reisverslag, fotoreportage, reisgids of landkaart !
Travelmarker Homepage

De cultuur Sulawesi - Architectuur - Toraja

reis terug  

De tongkonan

torajahuis © Travelmarker ReizenDe Toraja kennen 2 soorten huizen. Het gewone huis heet de banua, het traditionele huis de tongkonan. In tegenstelling tot een banua vertegenwoordigt de tongkonan een ramage (clan) tot welke de mensen behoren. Het is voor de Toraja het symbool van hun verbondenheid met de voorouderlijke grond. Tongkon betekent ‘zitten’. Het huis wordt gezien als de stoel van de voorouder die het heeft gesticht en waakt over zijn nazaten. Oorspronkelijk werden ze alleen voor de adel gebouwd, maar tegenwoordig kan elke familie een tongkonan hebben. Net als het Buginese huis heeft de tongkonan grote deuren en ramen. Het bouwwerk wordt zonder spijkers gebouwd, als het ware als een enorme driedimensionale legpuzzel. Er worden alleen hout- en rotanverbindingen gebruikt. Tongkonan kunnen soms honderden jaren oud zijn, maar nog in een zeer goed staat verkeren omdat kapotte delen gemakkelijk vervangen kunnen worden. Net als bij de tribale architectuur van andere Indonesische volkeren kun je aan de buitenkant van het huis de status van de bewoners aflezen.

Symbolieken

De buitenste muren bestaan uit fraai besneden panelen met geometrische motieven of gestileerde afbeeldingen van dieren in de kleuren zwart, wit, rood en geel. Zwart wordt geassocieerd met de nacht en de dood, wit is de kleur van vlees en botten en wordt geassocieerd met reinheid en god. Rood symboliseert het menselijk leven (bloed) en geel de goddelijke macht en zegen. Geel is eveneens de kleur van de adel. De kleuren worden op een natuurlijke wijze verkregen door het mengen van klei, kalk en houtskool. Palmwijn wordt gebruikt om de kleuren te fixeren. Vooral de voorkant van het huis is meestal rijkelijk versierd. Bovenin zie je de pa’barre allo, 2 cirkels die de zon, de maan en de eenheid symboliseren. De hanen (manuk of londong) stellen gerechtigheid voor, aangezien vechthanen gebruikt worden om een geschil op te lossen. De haan wordt ook gezien als intermediair tussen hemel en aarde, omdat hij door zijn kraaien de zon op laat komen. Eronder zie je vaak afbeeldingen van sirihbladeren, die samen met betelnoot bij het brengen van offers een belangrijke rol spelen. Vierkante kruismotieven (pa’doti langi) benadrukken rijkdom, en hebben oude Indiase textiel als inspiratiebron. Vissen, kreeftjes en kikkervissen houden verband met het leven opwekkende water, terwijl de laatsten ook nog eens de hoop op veel kroost vertegenwoordigen. Afbeeldingen van buffels en krissen symboliseren leiderschap en worden alleen op de huizen van traditionele leiders aangetroffen.

ririposi © Travelmarker ReizenDe gevelspits, die de ririposi wordt genoemd, symboliseert het vrouwelijke aspect van de kosmos, de verbinding tussen hemel en aarde. De paal moet de inwoners van het huis tegen boze geesten beschermen. De ririposi is gemaakt van nangka-hout en wordt tijdens feestdagen versierd met vruchtbaarheidssymbolen. Het aantal buffelhorens op de gevelspits geeft de status en rijkdom van de bewoners van het huis aan. Ze herinneren aan in het verleden gehouden ceremonies, waarbij grote aantallen buffels zijn geslacht. Af en toe zie je een realistische houten buffelkop met echte horens tussen of boven de rij buffelhorens. Deze kop wordt de kabongo genoemd, en is voorbehouden aan de huizen van de hogere adel die een dirapai-ceremonie hebben gehouden. Soms is de kop voorzien van een katik, de kop van de mythische bosvogel Lando Kollong. Dit betekent dat de tongkonan financieel heeft bijgedragen aan de ma’bua-ceremonie, de belangrijkste ceremonie van het oosten. In de mythe over de creatie van de kosmos is Lando Kollong de vrouw van de eerste haan van het gebied.

De vorm en het formaat van de onderbouw steekt sterk af tegen het massieve dak. In liederen wordt de onderbouw bezongen als een buffel, en het dak als een vogel. Het hoog boven de gevels oplopende zadeldak staat uit respect voor de goden in de richting van het noordoosten. Dit is eveneens de richting van de oorsprong van de Toraja. Sommigen menen dat de vorm van het dak afgeleid is van buffelhoorns, anderen stellen dat de vorm een overblijfsel is van de schepen waarmee de voorouders naar Sulawesi zijn gevaren. Volgens de overlevering bouwden de voorouders hun prauwen namelijk om tot huizen. Het dak, dat uit bovenop elkaar gestapelde lagen bamboe bestaat, moet om de 50 jaar totaal vervangen worden. Om rotting tegen te gaan wordt het bamboe tegenwoordig vaak met een zinken dak bedekt. Soms wordt alleen het zinken dak geplaatst en bamboe achterwege gelaten.

De indeling van de tongkonan

Bij de bouw van de tongkonan nemen de windrichtingen een centrale plaats in. Het westen (zonsondergang: de dood) wordt aan het zuiden (onderwereld) gerelateerd, en het oosten (zonsopkomst: leven) aan het noorden (bovenwereld). Het voorste gedeelte van de tongkonan wordt vergeleken met het hoofd van het lichaam en de naar buiten hellende façade is het lindo banua (gezicht van het huis) of het lindo puang (gezicht van de goden). De Toraja geloven dat de goden via de façade de tongkonan in en uit gaan. De achterkant van het huis, de pollo banua, is op het zuiden gericht. Naast de sumbung, waar de eigenaar van het huis en diens vrouw slapen, ligt hier ook de kamer van de ‘zieken’. Dit zijn de overledenen die wachten op hun begrafenisceremonie. Ze worden hier tegen de zuidelijke muur aangelegd met de voeten naar het westen. De Toraja slapen nooit met hun voeten naar het westen gericht, aangezien dit de richting van de dood is. Het lijk verlaat de woning ook via de westelijke ingang van de tongkonan. De voorste, noordelijke kamer, is de tangdo of sondong. Dit is de kamer waar gasten worden ontvangen en ceremonies worden gehouden. Hier slapen ook de ongetrouwde dochters, hoewel sommige tongkonan een apart vertrek voor hen hebben. Tussen de voorste en achterste kamer ligt de sali. Deze ligt iets lager dan de aangrenzende vertrekken en is in feite de woon- eetkamer van het huis. De keuken bevindt zich altijd in het oosten van de sali, waar de leven- en dus voedselbrengende zon opkomt. In de sali slapen de ongetrouwde zonen. De kamers hebben kleine ramen en worden door lage doorgangen met elkaar verbonden. Ook de deur die toegang geeft tot het huis is laag, zodat een bezoeker altijd een nederige houding moet aannemen als hij een huis binnengaat. De woonvertrekken zijn de middelste wereld, het hier en nu. Op de zolder, de heilige bovenwereld of hemel, worden de erfstukken bewaard. Alles tussen de lange steunpilaren onder het huis is de bala-bala, waar de dieren leven. Dit is de benedenwereld, het domein van Puang Tulakpadang. Hij en Puang Matua, de hoogste god van puya, houden als tegengestelde krachten de aarde in balans. De placenta (lolo) van een pasgeboren kind wordt in een rieten zak aan de oostkant van het huis begraven, daar waar de nieuwe dag (geboorte) aanbreekt. Dit is het symbool voor de eeuwige verbintenis van de nieuwe bewoner aan de tongkonan.

De rijstschuur

Geen tongkonan is compleet zonder alang (rijstschuur). Een legende verklaart waarom de Toraja ertoe over zijn gegaan speciale rijstschuren te bouwen. Oorspronkelijk werd de rijst in het woonhuis bewaard, maar deze verdween op onverklaarbare wijze. Consultatie met de rijstgod bracht aan het licht dat de rijst, het symbool van het leven, niet onder een dak wilde vertoeven met de ‘zieken’ die in de zuidelijke kamer op hun begrafenisceremonie lagen te wachten.

Des te meer rijstschuren een huis heeft, des te meer aanzien de bewoners genieten. Ook het aantal palen waarop de schuur rust is statusbepalend. De gewone rijstschuur heeft er 4, de rijstschuren van de adel 6 of 8. De schuur, die lijkt op een miniatuur-tongkonan, is altijd naar het zuiden gericht. Omdat de rijstschuur gezien wordt als een verlengde van het noordelijke deel van de tongkonan is dit gericht zijn op de onderwereld geen bezwaar. De tongkonan is het ‘moeder’-huis, de rijstschuur het ‘vader’-huis. De tweede verdieping mag alleen worden gebruikt voor de opslag van rijst. De palen waarop de schuur rust zijn altijd glad, zodat ratten de kostbare voorraad niet kunnen bereiken. Tijdens ceremonies nemen belangrijke gasten plaats op de eerste verdieping, waar ook het eten opgediend wordt. Op natte dagen is het eveneens een schuilplaats tegen de regen, en af en toe wordt er geslapen. De parampa is de ruimte tussen de rijstschuur en de tongkonan. Hier spelen de kinderen, houden de mannen hanengevechten en drogen de vrouwen de koffie.

Tongkonan-riten

buffels slachten © Travelmarker ReizenBij het bouwen of verbouwen van een tongkonan moeten verschillende ceremonies worden uitgevoerd, waarbij altijd dieren geofferd worden. Voor elke boom die voor de bouw van het huis wordt omgehakt moet een kip worden geslacht. Bij het op maat zagen van het hout moet nog een varken worden geofferd. Het plaatsen van de gevelspits (ririposi) en het dak vereist het offeren van nog een varken. De mangrara banua is de uiteindelijke inwijdingsrite van het huis. Deze ceremonie kan bij de hoge adel 3 dagen duren, en wordt dan mangrara banua ditallu rarai genoemd. Op de eerste avond worden maar liefst 12 varkens geslacht. Op de belangrijkste dag worden zoveel mogelijk dieren geslacht. Er wordt nauwgezet aangetekend wat ieder lid van de tongkonan inbrengt als offer. Het vlees wordt volgens verdeeld. Dit gebeurt al naar gelang de status van de deelnemers. De priesters komen als eerste aan de beurt, daarna volgen de adel en de houtsnijders. Er worden traditionele dansen gehouden, zoals de zeer speciale ma’gella-dans. Uiteindelijk klimt de ma’bubeng, de leider, het dak op om daar met een fakkel de kwade geesten te verdrijven en de atmosfeer te zuiveren.

Het verbouwen verhoogt de status van een tongkonan en verschaft de leden ervan meer aanzien. Het komt voor dat alleen om deze reden een goed huis afgebroken en weer opgebouwd wordt. In tegenstelling tot rijstschuren moet dit altijd op dezelfde plek gebeuren vanwege de placenta’s die naast het huis begraven liggen. Ieder lid van het huis -ook degene die al jaren elders woont- moet bijdragen in de bouwkosten. Voor minder draagkrachtigen kan de inbreng van een kleine hoeveelheid rijst al voldoende zijn. Overigens komt het ook wel eens voor dat niet-leden middels de inbreng van een gift proberen het lidmaatschap van een tongkonan te verwerven. Aangezien -afgaand op stambomen die meerdere generaties teruggaan- iemand tot wel 100 verschillende tongkonans kan behoren, is het soms voor de echte leden onmogelijk te bepalen of het geschenk moet worden geaccepteerd of geweigerd. Meestal komt het niet zover, aangezien de meeste lidmaatschappen in de praktijk niet verder gaan dan tweede- of derdegraads verwantschappen. Leden van een tongkonan hebben het recht in het graf van die tongkonan begraven te worden.

Tegenwoordig zijn tongkonans voor velen te kostbaar om te bouwen. Slechts de echt rijke adel is in staat zo’n huis te bouwen, dat dan alleen nog als statussymbool fungeert en meestal met een goedkoper zinken dak wordt uitgevoerd. De eigenaar woont dan vaak niet eens meer in de tongkonan, maar in een comfortabeler betonnen huis of een ruim houten huis in Buginese stijl. Tegenwoordig zie je steeds vaker huizen met verdiepingen. De onderkant is ruim en in Buginese stijl gebouwd, de bovenverdieping is in feite een kleine tongkonan. Zo worden de eisen van de moderne Toraja gecombineerd met diens traditie.

Bezoek Toraja met Travelmarker Reizen

Bezoek Toraja tijdens een zeer bijzondere vakantie met privé-chauffeur van Travelmarker Reizen.


reis terug  
.

Evenementen en feestdagen in Indonesië

naar menu landeninfo landeninfo
Links naar sites over evenementen in Indonesië

De bevolking van Indonesië

naar menu landeninfo landeninfo
Lees hier meer over de verschillende bevolkingsgroepen van Indonesië

Bestel 'n vliegticket, hotelkamer en nog veel meer via Travelmarker

Zoek een voordelige
naar menu tipsvliegticket
naar menu tipslastminute
naar menu tipsreisverzekering

naar menu tipshotelkamer
naar menu tipsvakantiehuisje
naar menu tipscamping
naar menu tipsreisgidsen
naar menu tipsgolfreis naar menu tipscruise
naar menu tipshuurauto naar menu tipstreinreis
Doe het zelf met TMreizen !
naar beginpagina landeninfonaar beginpagina land
 klimaat
 geografie
 flora &  fauna
 geschiedenis
 bevolking
 cultuur
 evenementen
 taal
 transport
 accommodatie
 culinair
 communicatie
 individuele rondreizen
 bouwstenen
 groepsreizen
 activiteiten
 praktische tips
 bezienswaardigheden
klik hier om naar een ander land te gaan

Stel zelf jouw reis naar Indonesië samen !



   

                  

© 2019 www.travelmarker.nl